زن در سخن و سیره رسول خدا(ص) + 42 حدیث
1399/07/25 - 15:28
تاریخ و ساعت خبر:
94699
کد خبر:
به مناسبت رحلت پیامبراکرم (ص)

زن در سخن و سیره رسول خدا(ص) + 42 حدیث

رسول خدا(ص) بنیاد و جوهره زن و مرد را بر پایه کتاب الهی واحد می بیند، تفاوت های زیستی که به جهت حفظ نسل انسانی در آدمی تعبیه شده بر این جوهر واحد اثر نمی گذارد.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی طنین یاس - مریم مهربان خو: قرآن کریم نخستین منبع و مرجع برای ارائه تصویر زن از دیدگاه اسلام است. پس از آن سیره و سخنان رسول خدا(ص) در جایگاه دوم قرار می گیرد. آموزه های رسول خدا(ص) برای همه مسلمانان ملاک و معیار است و مرز میان اسلام و دیگر ادیان را روشن می سازد، از این رو تحلیل و بررسی سخنان رسول خدا(ص) درباره زن از جایگاه ویژه و پر اهمیتی برخوردار است.
سخن و سیره رسول خدا(ص) تجلی قولی و رفتاری قرآن کریم است، هر آنچه را که خداوند بزرگ در کتاب خویش بر رسولش فرو فرستاده، انسان ها در سخن و سیره پیامبر مشاهده می کنند. چرا که پیامبر نخستین ایمان آورنده به وحی الهی است.
1- ءَامَنَ الرَّسُولُ بِمَآ أُنزِلَ إِلَیْهِ مِن رَّبِّهِ؛
پیامبر [خدا] بدانچه از جانب پروردگارش بر او نازل شده است ایمان آورده است
جستجو و تتبع در آموزه های پیامبر ما را به اصول و محکماتی هدایت می کند که تفسیرکننده و تراز برای دیگر سخنان است. می توان گفت اصول و محکمات آموزه هایی است که در مرحله معنا و مصداق تردیدبردار نیست یعنی در مرحله معنا، روشن و واضح و در مرحله مصداق بر بیش از یک مصداق قابل انطباق نیست. چنان که از پشتوانه تأیید و حمایت قرآنی نیز برخوردار بوده و با آیات کتاب الهی همسو و سازگار است.
به نظر می رسد پنج اصل بنیادین و اساسی از سخنان و سیره رسول خدا(ص) می توان استخراج کرد که بر پایه آن تلقی و تصور مسلمانان از زن باید شکل گیرد. آن اصول عبارتند از:
برابری زنان و مردان در حوزه های انسانی؛
2ـ کرامت زن؛
3ـ تعامل انسانی با زن؛
4ـ جایگاه معنوی زنان؛
5ـ منع از خشونت علیه زنان.

1ـ برابری زنان و مردان در حوزه انسانی
رسول خدا(ص) بنیاد و جوهره زن و مرد را بر پایه کتاب الهی واحد می بیند، تفاوت های زیستی که به جهت حفظ نسل انسانی در آدمی تعبیه شده بر این جوهر واحد اثر نمی گذارد. دو دسته از سخنان پیامبر می تواند مستند این اصل قرار گیرد.
1/1ـ زنان همتای مردان
عایشه گوید: از رسول خدا سؤال شد اگر مردی رطوبتی ببیند ولی احتلام را به یاد نمی آورد [وظیفه اش چیست؟] فرمود: غسل کند. پرسیده شد: مردی خواب می بیند محتلم شده ولی رطوبتی [در بیداری] نمی بیند؟ فرمود: غسل بر او نیست. ام سلیم پرسید: اگر برای زنی چنین وضعی پیش آید آیا غسل دارد؟ فرمود: بلی زنان همتای مردانند.»
2/1ـ مساوات میان دختران و پسران
2-رسول خدا(ص) فرمود: در بخشش میان فرزندان برابری را رعایت کنید. اگر من می خواستم فرزندی را برتری دهم دختران بودند.»
و در روایت دیگری می فرماید:
3-پیامبر فرمود: میان فرزندان در بخشش برابری را رعایت کنید. اگر می خواستم کسی را برتری دهم حتما زنان را بر مردان برتری می دادم.»
2ـ کرامت زن
یکی از آموزه های رسول خدا(ص) که به صورت های مختلف در سخن و سیره ایشان تکرار شده اعتقاد به کرامت زن است. این مطلب را از این گفتار و کردار می توان استنباط کرد:
1/2ـ سفارش به تکریم زن
4-رسول خدا(ص) فرمود: بهترین شما بهترین شما با خانواده است و من بهترین شما با خانواده هستم. جز کریمان زنان را تکریم نکنند و جز انسان های پست زنان را تحقیر ننمایند.»
2/2ـ محبت به زنان نشانه ایمان و اخلاق پیامبران
5-ما خاندان به هفت خصلت اختصاص یافتیم که پیشینیان آن را نداشتند و پیشینیان نیز نخواهند داشت. خوش منظری، رساگویی، گشاده رویی، شجاعت، بردباری، دانش، علاقه مندی به زنان.»
6-رسول خدا(ص) فرمود: هر چه آدمی ایمانش افزایش یابد، علاقه اش به زنان بیشتر گردد.»
3/2ـ اختیارداری زنان در امر ازدواج
دختری نزد پیامبر آمد و گفت: پدرم مرا به خاطر خصلت های شخصی به ازدواج پسر برادرش در آورده است. پیامبر اختیار را به دختر داد. آنگاه دختر گفت به این کار پدرم تَن می دهم. خواستم زنان بدانند پدران نسبت به دختران اختیاردار نیستند.»
4/2ـ مشورت با زنان
7-رسول خدا با سخن، تقریر و عمل بر مشورت با زنان تأکید فرمود:
رسول خدا در زمینه ازدواج و برخی مسائل خانوادگی دیگر، فرمان به مشورت با زنان داده
و در روایت دیگری می فرماید:
8-از رسول خدا(ص) نقل شده است: با زنان در مسئله ازدواج شان مشورت کنید، بانوان خواستِ خود را آشکار می کنند، و دوشیزگان رضایت شان در سکوت شان است.»
3ـ تعامل انسانی با زنان
سیره عملی رسول خدا بر این پایه استوار است که جامعه اسلامی می بایست زنان را به عنوان بخشی از جامعه انسانی با همه گستردگی هایش بپذیرد. و مبنای تعامل با آنان بر محور انسانیت با همه عمق و گستردگی اش صورت پذیرد. در اینجا نمونه هایی از تعامل پیامبر با زنان را گزارش می کنیم که می تواند مستند و مرجع اتخاذ این اصل و قاعده باشد:
1/3ـ سلام کردن به زنان
9-امام صادق(ع) فرمود: رسول خدا(ص) بر زنان سلام می کرد و آنان پاسخ می گفتند.
2/3ـ عیادت از زنان بیمار
3/3ـ پذیرفتن دعوت به غذا
4/3ـ احوالپرسی و دیدار از زنان
5/3ـ ترغیب و تشویق به دانش اندوزی

سخنان متعددی از رسول خدا(ص) در تشویق و ترغیب زنان به دانش اندوزی منقول است که به نمونه هایی اشاره می شود:
10-زنان را در راه آموزش خیر و نیکی تنبیه کنید.»
11- پیامبر(ص) فرمود: هر مردی که کنیزکی نزد او باشد، او را تعلیم دهد و خوب تعلیم دهد و او را پرورش دهد و خوب پرورش دهد، سپس او را آزاد کند و شوهر دهد، دارای دو پاداش خواهد بود.»
6/4ـ پاسخگویی به پرسش های زنان
7/3ـ تغییر نام زنان از سوی پیامبر

پیامبر نام تعدادی از زنان را پس از اسلام آوردن تغییر داد.
ـ نام عاصیه [دختر عمر] را به جمیله تغییر داد.
ـ نام بَرّة [دختر ابوسلمه] را به زینب و نام زن دیگر را که بَرّه بود به جویریه تغییر داد. پیامبر در فلسفه این رفتار فرموده بَرّه [نیکوکار[ گونه ای خودستایی است.
8/3ـ پیامبر همسرانش را به سفر می برد
4ـ جایگاه معنوی زنان
بهشت و دستیابی به فرجام نیک برای انسانِ مسلمان هدف و مقصد است و در تعالیمِ دینی تراز و معیارِ ارزشگذاری و سنجش. در آموزه های رسول خدا، با تعبیرهای گوناگون، طیف هایی از زنان برخوردار از این فرجام نیک معرفی شده اند، چنان که خدمت به آنان نیز عامل برخورداری از بهشت دانسته شده است.
1/4ـ بهشت زیر پای مادران
12-پیامبر(ص) فرمود: ملازم مادر باش که بهشت زیر پاهای اوست.»
2/4ـ نیکی به دختر و خواهر سبب رفتن به بهشت
13-رسول خدا فرمود: هر که سه خواهر یا دو دختر یا دو خواهر داشته باشد و با آنان نیک رفتار کند و با خداترسی با آنان معاشرت کند، بهشت ارزانی اوست.»
3/4بهشت پاداش حاملگی، وضع حمل و شیر دادن زنان
14-رسول خدا فرمود: زن وقتی حامله شد، ثواب روزه دار عابد، که در راه خدا جهاد می کند خواهد داشت. و هنگامی که درد زایمان گرفت، موجودات نمی دانند او چه پاداشی دارد. وقتی فارغ شد، هر شیر دادن یا مک زدن بسان زنده کردن یک جان ارزش دارد. وقتی کودک را از شیر گرفت، فرشته ای به کتفش زند و گوید: عمل را از سر گیر.»
5ـ منع از خشونت علیه زنان
بررسی سخنان و رفتار رسول خدا(ص) نشان می دهد که پیامبر در صدد محو این رفتار در جامعه انسانی و در میان مسلمانان بود.
احادیثی ار پیامبر درباره زنان
15- خَیرُکُم خَیرُکُم لِنِسائِکُم وَ بَناتِکُم.
بهترین شما کسانی هستند که بهترین سرپرست و نگهبان برای زنان و دختران خود باشند. (مستدرک، ج ١٤، ص ٢٥٥)
16- الرَّجُلُ راعٍ عَلی اَهلِ بیتِهِ وَ کُلُّ راعٍ مُسؤُلٌ عَن رَعِیَّتِه.
مرد، نگهبان و سرپرست خانواده است و هر سرپرستی مسؤل رعیّت خویش است. (غوالی‌‌اللئالی، ج ١، ص ٢٥٥)
17- خِدمَةُ العِیالِ کفّارَةٌ لِلکبائِرِ وَ تُطفِیءُ غَضَبَ الرَّبِّ، وَ مُهوُر الحورِ العینِ وَ تَزیدُ فی‌الحسَناتِ وَالدَّرَجاتِ.
خدمت به اهل و عیال، کفارة گناهان کبیره و غضب پروردگار را خاموش می‌کند. مهریة حوریان بهشتی است و بر حسنات و درجات انسان می‌افزاید. (جامع‌السعادات، ج ٢، ص ١٤١)
18- لَیسَ لِامْرَأَةٍ خَطَرٌ لِصالِحَتهِنَّ وَ لالِطا لِحَتِهِنَّ: امّا صالِحَتُهُنَّ فَلَیسَ لَها خَطَرُ الذَّهَبِ والفِضَّةِ وَ امّا طالِحَتُهُنَّ فَلَیسَ لَها خَطَرُ الَتُرابِ، وَالتُّرابُ خَیرٌ مِنها!
هیچ یک از زنان خوب یا بد قابل ارزیابی نیستند:‌ یک زن خوب را نمی‌شود با طلا و نقره سنجید ارزش او مافوق آن‌ها است در حالی که یک زن بد ارزش خاک را هم ندارد (بلکه پست‌تر) و خاک بهتر از اوست! (دعائم‌الاسلام، ص ١٩٥)
19-إنَّ مِن یُمنِ المَرأةِ تَیسیرُ خُطبَتِها وَ تیسیرُ صَداقِِها.
از جملة یُمن و خوش‌قدمی یک زن، سهولت ازدواج و کم بودن مهریة او است. (نهج‌الفصاحه، ج ١، ص ١٨٨)
20- اَعظمُ النِّساءِ بَرکَةً أقلُّهُنَّ مَؤُنَةً.
بزرگترین برکت و خوش‌قدمی را زنی دارا است که در زندگی زناشویی قانع و سبکبار و توقعات کمتری داشته باشد. (مستدرک، ج ١٤، ص ١٦٥)
21- اِیّاکُم وَ خَضراءَ الدِّمَن. قیلَ یا رسولَ اللهُ و ما خضراءُ الدِّمَن؟ قالَ المَرأةُ الحَسناءُ فی‌ مَنبَتِ السُّوءِ.
از گیاه سرسبزی که در زباله‌دان می‌روید بپرهیزید! عرض شد یا رسول‌الله آن کدام است؟ فرمود زن زیبا که در خانوادة پست و بدسرشت پرورش یافته باشد. (وسائل، ج ١٤، ص ١٩)
22- إنَّ المَرأَةَ اِذا حَمَلتَ کانَ لَها مِنَ الأَجرِ کَمَن جاهَدَ بِنفسِهِ و مالِهِ فی سَبیل اللهِ عَزّوجلّ.
وقتی زن، باردار می‌شود پاداش او همانند کسی است که با جان و مال خود در راه خدای متعال جهاد می‌نماید. (بحار، ج ١٠٣، ص ٢٥٢)
23- ایُّما اِمرَأَةٍ اَعانَت زَوجها عَلیَ الحَجِّ وَ الجِهادِ أوطَلَبِ العِلمِ اعطاهَا اللهُ مِنَ الثّوابِ ما یُعطی اِمرَأةَ ایّوبَ علیه‌السلام.
هر زنی که شوهر خود را در رفتن به حج یا جهاد یا تحصیل علم یاری دهد خداوند اجر و ثواب همسر حضرت ایوب پیغمبر علیه‌السلام را به وی عطا می‌فرماید. (مکارم الاخلاق، ص ٢٠١)
24- مَن صَبَرَتْ عَلی سُوءِ خُلقِ زَوجِها اَعطاهاَ اللهُ مِثلَ ثوابِ آسِیَةَ بنتِ مُزاحم.
هر زنی که بر بداخلاقی همسرش صبور و شکیبا باشد خداوند همانند اجر و پاداش آسیه دختر مزاحم (همسر فرعون) را به او عطا می‌فرماید. (مکارم‌الاخلاق، ص ٢١٤)
25- ما مِن عَمَلٍ أَحَبَّ اِلیَ اللهِ وَ الی رَسولِهِ(ص) مِنَ الایمانِ باللهِ وَ الرِّفقِ بالعِیالِ.
عملی در نزد خدا و رسول(ص) محبوب‌تر از ایمان به خدا و رِفق و مدارا با اهلِ و عیال نیست. (الشِهاب فی‌الحِکَم و الآداب، ص ٥٦)
26- هَیبَةُ الرّجُلِ لِزَوجَتِهِ تَزیدُ فی عِفَّتِها.
هیبت و اُبُهّت مَرد نسبت به همسر خود موجب ازدیاد عفّت و مصونیّت او خواهد بود. (مواعظ صدوق، ص ٥٥)
27- لاتُؤَدیِّ المَرأَةُ حَقَّ اللهِ عزّوجلّ حتِّی تُؤَدِّیَ حَقَّ زَوجِها.
زن تا حق شوهر خود را ادا نکرده حق خدای متعال را ادا نخواهد کرد. (مستدرک، ج ١٤، ص ٢٦٥)
28- الحیاءُ حَسَنٌ وَ هُوَ مِنَ النِّساءِ أَحسَنُ وَ اِمرَأَةٌ لاحیاءَ لَها کَطَعامٍ لامِلحَ لَه.
شرم و حیا خوب و پسندیده است اما از زنان پسندیده‌تر است. زنی که حیا ندارد مانند طعامی است که نمک ندارد. (مواعظ عددیّه، ص ١٨٠)
29- مَن کانَ لَهُ اِمرأَةٌ تُؤذیهِ لَم یَقبَلِ اللهُ صَلاتَها وَ لاحَسَنَةً مِن عَمَلِها حَتّی تُعینَهُ وَ تُرضِیَهِ.
کسی که زنی دارد او را اذیت و آزار می‌دهد خداوند نه نماز و نه هیچ عمل نیکی از او قبول نمی‌کند تا شوهر خود را یاری دهد و رضایتش را به دست آورد. (وسائل، ج ١٤، ص ١١٦)
30- خِیرُ ما یَکنِزُ المَرءُ، اَلمَرأةُ الصّالِحةُ، اذا نَظَرَ اِلیها سَرَّتهُ و اِذا أمَرَها اَطاعَتهُ و اِذا غابَ عنها حَفِظَتهُ.
بهترین گنجینه‌ها برای مرد، زن صالحه و پارسا است هر گاه به او می‌نگرد مسرورش می‌کند وقتی چیزی از او بخواهد اطاعت می‌نماید و زمانی که نباشد در غیاب او خود و دیگر امانت‌هایش را محفوظ نگه می‌دارد. (نهج‌الفصاحه، ج ١، ص ٨٦)
31- إمرأَةٌ خََیِّبةٌ أجرُها کَأجرِ مَریَمَ اِبنَةِ عِمران علیهاالسلام.
زن (با عفتی) که از شوهر کردن ناکام مانده، أجر و پاداش‌ او در نزد خدا همانند پاداش مریم دختر عمران علیها‌السلام خواهد بود. (مواعظ‌ عددّیه، ص ١٧٦)
32- لایَحِلُّ لِلمَرأةِ أَنْ تُکلِّفَ زَوجَها فَوقَ طاقَتِهِ وَ لاتَشکوهُ الی أَحَدٍ مِن خَلقِ الله عزَّوجَّل لاقَریبٍ ولابَعیدٍ.
برای زن جایز نیست که از همسر خود بیش از وُسع و طاقتش چیزی درخواست کند و هیچگاه در نزد هیچ یک از خلق الله متعال چه دور و چه نزدیک شکایتی از او به عمل آورد. (مستدرک، ج ١٤، ص ٢٤٢)
33- أیُّما اِمرَأةٍ خَرَجَت مِن بَیتِ زوجِها بِغَیر اِذنِهِ لَعَنها کُلُّ شَیءٍ طَلَعَت عَلیهِ الشَّمسُ والقَمَرُ الی أَن یرضی عنها زَوجُها.
هر زنی که بدون اجازة همسرش از منزل خارج شود تمام آنچه (از موجودات) که خورشید و ماه بر آن می‌تابد او را نفرین و لعنت می‌کنند تا زمانی که شوهر از او راضی گردد. (مستدرک، ج ١٤، ص ٢٥٨)
34- اَلمَرأَةُ الصّالِحَةُ أَحَدُ الکاسِبَينِ؛
زن شايسته يکي از دو عامل پيشرفت خانواده است.
35- إِنَّ خَيرَ نِسائِکُمُ الوَلُودُ الوَدُودُ لعَفيفَةُ، العَزيزَةُ في أَهلِهَا، الذَّليلَةُ مَعَ بَعلِهَا، المُتَبَرِّجَةُ مَعَ زَوجِها، الحِصانُ عَلي غَيرِهِ الَّتي تَسمَعُ قَولَهُ وَتُطيعُ أَمرَهُ... ؛
بهترين زنانتان، آن زن زايا، بسيار مهربان و پاکدامن است که براي شوهرش خودآرايي مي کند و از غير او خود را محفوظ نگه مي دارد، حرف شوهرش را مي شنود و فرمان او را اطاعت مي کند...
36- اِستَوصُوا بِالنِّساءِ خَيرا؛
يکديگر را به رفتار نيک با زنان سفارش کنيد.
37- از ما نیست کسی که وسعت زندگی بر او داده شود و او بر خانواده اش سخت بگیرد.
38- جبرییل به قدری در مورد زنان به من سفارش کرد که گمان بردم که طلاق دادن آنان سزاوار نیست مگر این که عمل زشتی(خلاف عفت همسر داری) از ایشان آشکار گردد.
39- هر مردي که ‏به صورت همسرش سیلي بزند. خدا به فرشته مامور دوزخ (مالک) دستور می دهد 40- که در دوزخ هفتاد سیلي بر صورتش بزند و هر مردي که دستش را بر موهاي زن مسلماني بگذارد (براي اذیت موي سرش را بگیرد) در دوزخ‏ دستش با میخ هاي آتشین کوبیده می شود.
41- این سخن مرد که به همسرش می گوید: واقعا ترا دوست دارم ، هرگز از قلبش خارج نخواهد شد.
42- خداوند شما را درباره زنان به نیکی سفارش می کند ، زیرا زن ها ، مادران، دختران و خاله های شما هستند.
منبع: شکوفه های حکمت
بحارالأنوار، ج33، ص628، ح744
من لايحضره الفقيه، ج3، ص385، ح4352
بحارالأنوار، ج103، ص238، ح39
وب سایت حوزه

بازگشت به ابتدای صفحه بازگشت به ابتدای صفحه
برچسب ها:
رحلت پیامبر اسلام، زن در سیره پیامبر اسلام، حقوق زن در سیره پیامبراسلام، زن در نگاه پیامبر،
اخبار مرتبط
ارسال نظر
  • مخاطبان گرامی، برای انتشار نظرتان لطفا نکات زیر را رعایت فرمایید:
  • 1- نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • 2- نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های اسلامی منتشر نمی‌شود.
  • 3- نظرات بعد از بررسی و کنترل عدم مغایرت با موارد ذکر شده تایید و منتشر خواهد شد.
نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار
اخبار پر بحث
بازگشت به ابتدای صفحه بازگشت به ابتدای صفحه
نخستین پایگاه خبری تحلیلی زنان کشور
پست الکترونیکی:
info [at] tanineyas [dot] ir
طراحی و اجرا الکا